اثر آتش ذكر ذكر آتشى است كه چيزى را باقى نمىگذارد و جز خود هر چه باشد از بيخ و بن بر مىاندازد . اين است كه هرگاه وارد خانه‌اى بشود مىگويد : منم و لا غير . و اين اظهاريه يكى از معانى واقعى لا إله الا اللّه است . اكنون هرگاه در آن خانه هيزمى باشد آن را مىسوزاند . پس ذكر آتش است و اگر بر خلاف انتظار در آن خانه تيرگى وجود داشت آنجا را نورانى ساخته و تيرگى را از آن مىزدايد و خانه را روشن مىگرداند ؛ و هرگاه پيش از خود آن خانه نورانى باشد ، آتش ذكر با آن نور هيچ‌گونه ضديتى نخواهد داشت ، بلكه خود آن نور هم ذكر و ذاكر و مذكور است و با يكديگر دست اجتماع داده و نور على نور شده‌اند . حقيقت ذكر ذكر حق است و حقيقتى است كه همگى حظوظ نفسانى را از بن مىافكند و حقوق حقهء آن را پايدار مىسازد و اين است كه ضديت و دوئيتى با آنها ندارد . آرى حظوظ نفسانى اجزاى زائد وجودى هستند كه از طريق اسراف و تجاوز به وجود آمده‌اند و بر اثر عدم سنخيتى كه در كار است به مجردى كه آتش ذكر در درون ذاكر قرار بگيرد همگى آن اجزاء زائد را مىسوزاند ؛ و به همين نسبت اجزائى كه از لقمه‌هاى حرام در درون ذاكر در آمده است ، بر اثر تسلط ذكر آنها